مصطفى النوراني الاردبيلي
139
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
دهن الجوز : دهن الجوز ( گردو ) است و او گرم است و در كليه و معده را سود كند و مرطوبات را نيك بود و روغن پوستش گركهن و ( جرب كهنه ) را و درشتى اندام را نيك مىباشد . دهن اللوز : روغن بادام تلخ گرمتر است از شيرين آن و سدد بگشايد در جگر و سپرز . دهن القرطم : روغن قرطم تخم كاجيره يا كازيره و تخم كافشه و خسكدانه و به عربى حب العصفر است شكم فراز آرد يعنى ببندد و اسهال را رفع مىكند و رطوبت را نيك مىباشد و بدلش بسوى داء ثعلب زفتتر است . دهن الخروع : روغن خروع را بيد انجير مىگويند . گرم است و لطيف ، معده را پاك كند ، از رطوبت قوتش مانند قوت روغن زيت بوده و ليكن گرمتر و موافقتر از روغن زيت است . از بهر آن بر داء ثعلب به كار مىبرند و براى ديگر مرهمها به كار مىبرند و بياميزند چون روغن غار و روغن بادام و زيت كهن و طبيبان اين را بسيار استعمال مىكنند و جالينوس چنين مىگويد كه وى حيض مىآورد . دهن الخردل : روغن اسپندان گرمتر از بَزَر است و نيز غليظتر و همه رطوبتها را نيك مىباشد . دهن الفجل ترب : روغن ترب گرم است و لطيف . تحليل مىكند و درد گوش را كه از سرما و باد باشد سود مىكند نيك و اين روغن به جاى روغن خروع بيستد ( صورتى از بايستد كه همزهاش به قياس بر همزه بيفتد و بيندازد بدل بيان شده است ) و ليكن از او گرمتر است و هر چه كهنتر بهتر . دهن البزر الكتان : روغن بزر كتان گرم و خشك است در درجه دوم . دهن الحبه الخضرا : روغن حبه الخضرا ( روغن دانه بنه يا بن ) سنگ از مثانه بيرون مىكشد و همه رطوبتها را نيك بود .